Takaiteâđ vaal-loǥstõõǥǥâst da jiõnnvuõiggâdvuõđâst

Sääʹmteʹǧǧvaali vaal-loǥstõk lij jiõnnvuõiggâdvuõttrekister leʹbe tõt čiõʹlǧǧad, ǩeäʹst lij vuõiggâdvuõtt jiõnsted sääʹmteʹǧǧvaalin. Jiõnnvuõiggâdvuõttneeʹǩǩ liâ miõrkkum vaal-loǥstõʹǩǩe kooʹddi mieʹldd alfabeʹtträäid meâldlaž jieʹrǧǧe. Vaal-luʹvddkåʹdd lij loǥstõõǥǥ rekistertuõʹllʼjeei.

Vaal-loǥstõk ââʹnet vueiʹnnemnalla 10 ǩeäččlõs arggpeiʹvven (koid jeät laʹsǩǩed sueʹvet) nuʹt, što vueiʹnnemnalla-ââʹnnemäiʹǧǧ põõtt uuʹccmõssân 6 määnpââʹj ooudbeäʹlnn vaal-tååimtõõzz alttummuž (lääʹǩǩ sääʹmteeʹǧǧest 414/2025 25 §). Tät lij takainalla vaaleeʹjj ođđeeʹjj-täʹlvvmannust. Vaal-loǥstõõǥǥ vueiʹnnemnalla-âânnmõš lij veʹrddeemnalla vaal-lääʹjj (714/1998) meâldlaž meersai da vooudlaž vaali jiõnnvuõiggâdvuõttrekisteeʹri vueiʹnnemnalla-âânnmõʹšše.

Vaal-loǥstõk noorât sääʹmteʹǧǧvaali ooudbeäʹlnn.

Vaal-luʹvddkåʹdd meârkk sääʹmteʹǧǧvaali vaal-loǥstõʹǩǩe jiõnnvuõiggâdvuõttneʹǩǩen tõid oummuid, kook liâ leämmaž miõrkkum oouʹdab sääʹmteʹǧǧvaali vaal-loǥstõʹǩǩe da kook teâudde vaal-loǥstõʹǩǩe meârkkmõõžž vuâđaid (lääʹǩǩ sääʹmteeʹǧǧest 974/1995 3 ja 21 §). Lââʹssen vaal-loǥstõʹǩǩe vuäitt ooʒʒõõttâd vaaleeʹjj oudldõõʹsti eeʹjjest mââimõõzzâst 30.9.2026.

Vaal-loǥstõʹǩǩe meârkkmõõžžâst šiõtteet Sääʹmteeʹǧǧest uvddum lääʹjj (414/2025) 3 da 21 §:st. Vuõiggâdvuõtt šõddâd miõrkkumnalla vaal-loǥstõʹǩǩe lij oummust, kååʹtt âânn jiijjâz säʹmmliʹžžen, õõlǥteeʹl što:

• ooumaž jiõčč leʹbe kuuitâǥ õhtt suu puärrsin leʹbe maaddârpuärrsin leʹbe maaddârääʹjjest leʹbe maaddârääkkast lij mättjam sääʹmǩiõl vuõssmõs ǩiõllân; leʹbe
• kuuitâǥ õhtt suu puärrsin lij miõrkkum leʹbe lij leämmaž miõrkkumnalla jiõnnvuõiggâdvuõttneʹǩǩen 1. ođđeeʹjjmannu 2027 leʹbe tõn mâŋŋa jäʹrjstum sääʹmteeʹǧǧ vaalin.

Eeʹjj 2027 sääʹmteʹǧǧvaali vaal-loǥstõʹǩǩe vuäitt ooʒʒõõttâd Sääʹmteeʹǧǧest uvddum lääʹjj (414/2025) 3 § 1 momeeʹnt 1 pääiʹǩ leʹbe jiijjâz leʹbe kuuitâǥ õõut puärraz, maaddârpuärraz leʹbe maaddârääʹjj leʹbe maaddârääkk vuõššân mättjum ǩiõl vuâđald.

Lââʹssen vaal-loǥstõʹǩǩe meârkkamvuâla oummust âlgg:

• leeʹd 18-ekksaž mââimõõzzâst vaalpeiʹvven, da
• leeʹd juʹna Lääʹddjânnam meerlaž leʹbe ålggjânnam meerlaž, ǩeäʹst lij dommkåʹdd Lääʹddjânnmest vaaleeʹjj oudldõõʹsti čõhččmannu mââimõs peiʹvven.

Vaal-luʹvddkåʹdd vuäitt jiijjâs alttõõzzâst meârkkad vaal-loǥstõʹǩǩe miõrkkum oummui päärnaid

• jõs sij liâ teâuddam 18 eeʹǩǩed leʹbe teâudde 18 eeʹǩǩed vaalipeivva mõõneeʹst
• di iʹlmmte ââʹnnem jiijjâz säʹmmliʹžžen
• što teâudde takai määin Lääʹddjânnam meerlažvuõđâst leʹbe ålggjânnam meerliʹžžen dommkååʹddest Lääʹddjânnmest.

Iʹlmmtõõzz tueʹjjeet ooccâmlomaakkin. Jõs ooumaž ij iʹlmmet vaal-luʹvddkådda ââʹnnem jiijjâz säʹmmliʹžžen, suu jeät piij vaal-loǥstõʹǩǩe.

Oummu jeät meârk vaal-loǥstõʹǩǩe, jõs son iʹlmmat vaal-luʹvddkådda, što ij haaʹled šõddâd miõrkkumnalla tõõzz.