Almmolašdieđut válgalogahallamis ja jienastanvuoigatvuođas

Sámediggeválggaid válgalogahallan lea jietnavuoigatvuohtaregister dahjege dat muitala, geas lea vuoigatvuohta jienastit sámediggeválggain. Jietnavuoigadahtton olbmot leat merkejuvvon válgalogahallamii gielddaid mielde alfabehtalaš ortnegii. Válgalávdegoddi lea logahallama registerdoalli.

Válgalogahallan dollojuvvo albmosis 10 maŋŋálas árgabeaivvi (maidda ii rehkenasto lávvordagat) nu, ahte albmosisdoallanáigi nohká maŋimustá 6 mánotbaji ovdal válgadoaimmahusa álggaheami (láhka Sámedikkis 414/2025 25 §). Dát lea dábálaččat válgajagi ođđajagi-guovvamánus. Válgalogahallama albmosisdoallama sáhttá veardidit válgalágas (714/1998) oaivvilduvvon álbmotlaš ja guvllolaš valggaid jietnavuoigatvuohtaregistera albmosisdoallamii.

Válgalogahallan čohkkejuvvo ovdal sámediggeválggaid.

Válgalávdegoddi merke sámediggeválggaid válgalogahallamii jietnavuoigatvuođalažžan daid olbmuid, geat leat leamaš merkejuvvon ovddit sámediggeválggaid válgalogahallamii ja geat devdet válgalogahallamii merkema vuođuštusaid (láhka Sámedikkis (414/2025 3 ja 21 §). Dasa lassin válgalogahallamii sáhttá ohcat válgajagi ovddit jagi maŋimustá 30.9.

Válgalogahallamii merkemis ásahuvvo Sámedikkis addojuvvon lága (414/2025) 3 ja 21 §:in. Vuoigatvuohta merkejuvvot válgalogahallamii lea olbmos, guhte doallá iežas sápmelažžan, eaktun lea ahte:

• olmmoš ieš dahje goittotge okta su vánhemiin, áhkuin dahje ádjáin dahje daid vánhemiin lea oahppan sámegiela vuosttas giellan; dahje
• goittotge okta su vánhemiin lea merkejuvvon dahje leamaš merkejuvvon jietnavuoigadahtton olmmožin ođđajagimánu 1. beaivve 2027 dahje dan maŋŋá ordnejuvvon Sámedikki válggain.

Jagi 2027 sámediggeválggaid válgalogahallamii sáhttá ohcat Sámedikkis addojuvvon lága (414/2025) 3 § 1 momeantta 1 čuoggá mielde dahjege iežas dahje unnimustá ovtta váhnema, áhku dahje ádjá dahje sudno vánhema vuosttasin ohppojuvvon giela vuođul.

Dasa lassin válgalogahallamii merkejuvvon olmmoš galgá:

• leat 18-jahkásaš maŋimustá válgabeaivve, ja
• leat juogo Suoma riikkavuloš dahje olgoriikka riikkavuloš, geas lea ruoktogielda Suomas válgajagi ovddit čakčamánu maŋimuš beaivve.

Válgalávdegoddi sáhttá iežas álgagis merket válgalogahallamii merkejuvvon olbmuid mánáid

• jos sii leat deavdán 18 jagi dahje devdet 18 jagi maŋimustá válgabeaivve
• ja maiddái almmuhit, ahte atnet iežaset sápmelažžan
• ahte devdet almmolaš eavttu Suoma riikkavulošvuođas dahje olgoriikka riikkavuložin ruoktogielddas Suomas.

Almmuhus dahkkojuvvo ohcanskoviin. Jos olmmoš ii almmut válgalávdegoddái ahte doallá iežas sápmelažžan, son ii merkejuvvo válgalogahallamii.

Olmmoš ii merkejuvvo válgalogahallamii, jos son almmuha válgalávdegoddái, ahte ii háliit ahte son šat merkejuvvo dasa.