Almoliih tiäđuh valjâluvâttâlmist já jienâstemvuoigâdvuođâst

Sämitiggevaaljâi valjâluvâttâllâm lii jienâstemvuoigâdvuotâregister ađai tot muštâl, ete kiäst lii vuoigâdvuotâ jienâstiđ sämitiggevaaljâin. Jienâstemvuoigâdvuođâliih láá merkkejum valjâluvâttâlmân kieldâi mield puustavoornigân. Valjâlävdikodde lii luvâttâllâm registertuállee.

Valjâluvâttâllâm tuálloo uáinimnáálá 10 maŋalâs argâpeeivi (eereeb lávurduv) tienuuvt, ete uáinimnááláorroomäigi nohá ucemustáá 6 mánuppaje ovdil valjâtoimâttâs algâttem (laahâ Sämitiggeest 414/2025 25 §). Taat lii tijpâlávt valjâive uđđâive-kuovâmáánust. Valjâluvâttâllâm uáinimnáálátoollâm puáhtá verdidiđ valjâlaavâ (714/1998) miäldásii aalmuglij já kuávlulij vaaljâi jienâstemvuoigâdvuotâregister uáinimnáálátolâmân.

Valjâluvâttâllâm ráhtoo ovdil sämitiggevaaljâid.

Valjâlävdikodde merkkee sämitiggevaaljâi valjâluvâttâlmân jienâstemvuoigâdvuođâlâžžân taid ulmuid, kiäh láá lamaš merkkejum ovdebij sämitiggevaaljâi valjâluvâttâlmân já kiäh tevdih valjâluvâttâlmân merkkim iävtuid (laahâ Sämitiggeest 414/2025 3 já 21 §). Lasseen valjâluvâttâlmân puáhtá ucâluđ ovdebáá ive majemustáá 30.9.

Valjâluvâttâlmân merkkiimist asâttuvvoo Sämitiggeest adelum laavâ (414/2025) 3 já 21 §:st. Vuoigâdvuotâ merkkejuđ valjâluvâttâlmân lii ulmust, kote ana jieijâs sämmilâžžân, toin iävttoin, ete:

• olmooš jieš teikkâ aainâs-uv ohtâ suu vanhimijn, ááhust já äijihist teikkâ ááhui já äijihij vanhimijn lii oppâm sämikielâ vuossâmužžân kiellân; teikkâ
• aainâs-uv ohtâ suu vanhimijn lii merkkejum teikkâ lii lamaš merkkejum jienâstemvuoigâdvuođâlâžžân 1. uđđâivemáánu 2027 tâi tast maŋa uárnejum Sämitige vaaljâin.

Ive 2027 sämitiggevaaljâi valjâluvâttâlmân puáhtá ucâluđ Sämitiggeest adelum laavâ (414/2025) 3 § 1 moomeent 1 saje ađai jieijâs teikkâ aainâs-uv oovtâ vaanhim, ááhu tâi äijih teikâ ááhu tâi äijih vaanhim vuossâmužžân oppum kielâ vuáđuld.

Lasseen olmooš, kote merkkejuvvoo valjâluvâttâlmân, kalga:

• leđe 18-ihásâš majemustáá valjâpeeivi, já
• leđe jo-uv Suomâ aalmugjeessân tâi olgoeennâm aalmugjeessân, kiäst lii päikkikieldâ Suomâst valjâive ovdedeijee čohčâmáánu majemuu peeivi.

Valjâlävdikodde puáhtá jieijâs alguu vuáđuld merkkiđ valjâluvâttâlmân merkkejum ulmui párnáid

• jis sij láá tiävdám 18 ihheed tâi tevdih 18 ihheed majemustáá valjâpeeivi
• sehe almotteh, ete aneh jieijâs sämmilâžžân
• já tevdih almos iävtu Suomâ aalmugjeessânvuođâst tâi olgoeennâm aalmugjesânin päikkikieldâst Suomâst.

Almottâs tahhoo uuccâmluámáttuvváin. Jis olmooš ij almoot valjâlävdikoodán, ete sun ana jieijâs sämmilâžžân, sun ij merkkejuu valjâluvâttâlmân.

Olmooš ij merkkejuu valjâluvâttâlmân, jis sun almoot valjâlävdikoodán, ete sun ij haalijd innig leđe merkkejum toos.