Jiõnnlaʹsǩǩummuš da vaali puäđõs

Jiõnnlaʹsǩǩummuš altteet vaaltååimtõõzz mâŋŋa puõʹtti vuõssarggân čiâss 9. Nääiʹt ääʹveet pååʹšt mieʹldd leʹbe muđoi tååimtum sättkonfeârt da meârkat tän-nalla jiõnstam sättǩeeʹrj meâldlânji vaal-loǥstõʹǩǩe.

Jiõnnlaʹsǩǩummuž alttummuž mâŋŋa puättam sättkonfeârt kueʹđet ääʹveeǩâni da lokku vääʹldǩani. Lââʹssen jiõnstummuš kueʹđet lokku vääʹldǩani, jõs mii-ne sääʹmteeʹǧǧest uvddum lääʹjj (414/2025) 35 § mäinn teâuddai, mâta sättǩeeʹrj vääʹnnvuõtt leʹbe jiõnsteeʹj jäämmʼmõš ouddâl vaaltååimtõõzz alttummuž.

Ǥu puk jiõnstam oummu liâ miõrkkum vaal-loǥstõʹǩǩe da jiõnstummšest lokku vääʹldǩâni kuõđđum vaalkonfeârt sättkonfeârtin liâ čåårast primmum konfeârtin, piijât primmum vaalkonfeârt ääʹveeǩâni vaalčokka.

Ǥu puk primmum vaalkonfeârt liâ vaalčuuʹǩǩest, ääʹveet puk vaalčuuʹǩǩid da tõi seʹst õõʹni vaalkonfeârt. Vaalpeiʹvven uvddum jiõn jiâ leäkku vaalkonfeârtin, ǥu jiõnsteeʹjj peejj jiõnstemliipp čokka nåkkmen.

Jiõni laʹsǩǩeem diõtt jiõnstemliippid jueʹjjet jooukid nuʹt, što juõʹǩǩ eeʹttǩeeʹj pueʹrren uvddum jiõn liâ jiijjâs-i joukkân. Kuddteʹmes jiõnstemliippid jeärtõõlât jiijjâs-i joukkân. Juõʹǩǩ jooukâst åårrai jiõnstemliippi lååkkmieʹrr laʹsǩǩeet. Jiõnnlaʹsǩǩummšest tuõʹllʼjet jeeʹrab påʹrddǩeeʹrj.

Vuäzzlaid vaʹlljeet jiõnnmeäʹr vuâđald vuõššân kåʹddpuõđlai jäänmõsmeäʹr vuâđald: uuʹccmõsân kueʹhtt vuäzzla da õhtt väärrvuäzzlaž âlgg leeʹd Jeänõõǥǥ, Aanar da Uccjooǥǥ kååʹddest di še Suäʹđjel kååʹdd Lappi paalǥâskååʹdd vuuʹdest. Loopp 13 vuäzzla vaʹlljeet jiõnnmeäʹr vuâđald, kuuitâǥ nuʹt, što uuʹccmõssân vitt vuäzzlain feʹrttai leeʹd sääʹm dommvuuʹdest.

Sääʹmteeʹǧǧ vuäzzliʹžžen šâʹdde vaʹlljuum 21 jäänmõsân jiõnid vuäǯǯam eeʹttǩeeʹj, õõudldeeʹl, što sij jooukâst liâ uuʹccmõsân Sääʹmteeʹǧǧest uvddum lääʹjj (414/2025) 10 §:st šiõttuum mieʹrr eeʹttǩeeʹj.

• Aanar, Uccjooǥǥ da Jeänõõǥǥ kooʹddin di
• Suäʹđjel kååʹdd Lappi paalǥâskååʹdd vuuʹdest.

Jõs 10 §:st šiõttuum meäʹr jiâ tiuddu, puäʹtte kõõččmõõžžâst åårrai kååʹddest leʹbe vuuʹdest vaʹlljummšen puõʹttjen jäänmõsân vuäǯǯam eeʹttǩeeʹj, poka 10 § õõlǥtõõzz teâuddje.

Jõs koon-ne dommvuuʹd kååʹddest leʹbe vuuʹdest jiâ leäkku lääʹjj õõudldem meäʹr eeʹttǩeeʹj, vaʹlljeet sij sâjja puõʹttjen jäänmõsân jiõnid vuäǯǯam eeʹttǩeeʹj dommvuuʹdest.

Väärrvuäzzliʹžžen vaʹlljeet eeʹttǩeeʹjj, kååʹtt lij vuäǯǯam puõʹttjen jäänmõsân jiõnid Aanar, Uccjooǥǥ da Jeänõõǥǥ kooʹddin di Suäʹđjel kååʹdd Lappi paalǥâskåʹdd vuuʹdest vaʹlljum eeʹttǩeeʹji mâŋŋa.

Jõs kuõiʹtest leʹbe määŋgain eeʹttǩeeʹjin lij seämma jiõnnmieʹrr, sij kõskknaž jiârǥâs räʹtǩǩeet vueʹrbeeʹl.

Eeʹttǩeeʹj kåʹdd leʹbe vuʹvdd jiõnnlaʹsǩǩummšest meäʹrtââvv tõn mieʹldd, koʹst suʹst lij leämmaž dommkåʹdd eeʹttǩeeʹjen šiõttummuž mieʹrrääiʹj puuʹđeen.

Vaal-luʹvddkåʹdd teâđat vaali vuâđđeei puäđõõzzâst jiõnnlaʹsǩǩummuž valmštõõđeen.

Vaali taʹrǩstemlaʹsǩǩummuš tueʹjjeet nuʹt, što vaal-luʹvddkåʹdd vuäitt raaveed vaali puäđõõzz kuälmad peiʹvven jiõnnlaʹsǩǩeem alttummšest ââʹnnmest såbbrest.

Vaali puäđõõzz iʹlmmtet tâʹlles vuõiggâdvuõttministeriaaʹje, što Sääʹmteeʹǧǧ vuäzzla da väärrvuäzzlaid vueiʹtet mieʹrreed jiijjâz tuâjaid puõʹtti toiʹmmjempââʹjjen.

Vaʹlljeemõhttõõzz äʹššoummust leʹbe väärräʹššoummust lij vuõiggâdvuõtt leeʹd mieʹldd jiõnnlaʹsǩǩummšest.